“ਕੰਪਿਊਟਰ ਕੋਰਸਾਂ ਪਾਸਵਰਡ ਕਿਵੇਂ ਤੋੜਦੇ ਹਨ?”—ਅਕਸਰ ਜਵਾਬ “ਸਿਰਫ਼ ਹੈਕਿੰਗ ਟੂਲ” ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਬਲਕਿ ਮਨੁੱਖੀ ਗ਼ਲਤੀਆਂ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਰੀਕਵਰੀ ਸੈਟਿੰਗਾਂ ਅਤੇ ਇੱਕੋ ਪਾਸਵਰਡ ਦੀ ਦੁਹਰਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕੋਰਸ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਉਹ ਰਸਤਾ ਚੁਣਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਤੀਜਾ ਦੇਵੇ: ਨਕਲੀ ਲੌਗਇਨ ਪੰਨੇ, ਲੀਕ ਹੋਏ ਡਾਟੇ ਤੋਂ ਲੌਗਇਨ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ, ਜਾਂ ਡਿਵਾਈਸ ‘ਤੇ ਮਾਲਵੇਅਰ। ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ 6 ਆਮ ਤਰੀਕੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਦੇ ਠੋਸ ਕਦਮ ਮਿਲਣਗੇ।
ਫ਼ਿਸ਼ਿੰਗ (Phishing): ਨਕਲੀ ਪੰਨਾ, ਅਸਲੀ ਲੌਗਇਨ
ਫ਼ਿਸ਼ਿੰਗ ਉਹ ਤਰੀਕਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਮਲਾਵਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਸਲੀ ਸੇਵਾ ਵਰਗਾ ਦਿਖਣ ਵਾਲਾ ਈਮੇਲ/ਐਸਐਮਐਸ/ਵੈੱਬ-ਪੰਨਾ ਭੇਜ ਕੇ ਪਾਸਵਰਡ ਲਿਖਵਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਲਈ “ਤੋੜਨਾ” ਘੱਟ, “ਲੈ ਲੈਣਾ” ਵੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕੰਪਿਊਟਰ ਕੋਰਸਾਂ ਪਾਸਵਰਡ ਕਿਵੇਂ ਤੋੜਦੇ ਹਨ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਦਾਖ਼ਲਾ-ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਤਕਨੀਕੀ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨੂੰ ਟਾਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਫ਼ਿਸ਼ਿੰਗ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ
- ਮੈਸੇਜ ਵਿੱਚ ਤੁਰੰਤ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਦਬਾਅ: “ਖਾਤਾ ਲਾਕ ਹੋ ਜਾਏਗਾ”, “ਭੁਗਤਾਨ ਫੇਲ੍ਹ” ਆਦਿ
- ਲਿੰਕ ਇੱਕ ਨਕਲੀ ਡੋਮੇਨ/ਸਬਡੋਮੇਨ ‘ਤੇ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
- ਤੁਸੀਂ ਯੂਜ਼ਰ ਨਾਂ/ਪਾਸਵਰਡ/OTP ਭਰਦੇ ਹੋ, ਜੋ ਹਮਲਾਵਰ ਕੋਲ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
ਬਚਾਅ ਦੇ ਪ੍ਰੈਕਟੀਕਲ ਕਦਮ
- ਲਿੰਕ ‘ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰਨ ਦੀ ਥਾਂ ਬਰਾਊਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਖੁਦ ਸੇਵਾ ਦਾ ਪਤਾ ਟਾਈਪ ਕਰੋ
- ਲੌਗਇਨ ਪੰਨੇ ‘ਤੇ ਡੋਮੇਨ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਚੈੱਕ ਕਰੋ (ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਬਦਲੀ, ਵਾਧੂ ਡੈਸ਼, ਅਜੀਬ TLD)
- ਜਿੱਥੇ ਸੰਭਵ ਹੋਵੇ, 2-ਸਟੈਪ ਵੈਰੀਫਿਕੇਸ਼ਨ (2FA) ਚਾਲੂ ਕਰੋ—ਪਰ “OTP ਕੋਡ ਮੰਗਣ ਵਾਲੇ” ਨਕਲੀ ਪੰਨਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹੋ
ਕਰੇਡੈਂਸ਼ਲ ਸਟਫਿੰਗ: ਲੀਕ ਹੋਏ ਪਾਸਵਰਡਾਂ ਦੀ ਦੁਬਾਰਾ ਵਰਤੋਂ
ਕਰੇਡੈਂਸ਼ਲ ਸਟਫਿੰਗ ਵਿੱਚ ਹਮਲਾਵਰ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਤੇ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਡਾਟਾ ਲੀਕ ਤੋਂ ਮਿਲੇ ਯੂਜ਼ਰਨੇਮ/ਪਾਸਵਰਡ ਕਾਂਬੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਾਈਟਾਂ ‘ਤੇ ਅਜ਼ਮਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ “ਪਾਸਵਰਡ ਤੋੜਨ” ਦੀ ਬਜਾਏ “ਪਾਸਵਰਡ ਦੁਹਰਾਈ” ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਲਈ ਕੰਪਿਊਟਰ ਕੋਰਸਾਂ ਪਾਸਵਰਡ ਕਿਵੇਂ ਤੋੜਦੇ ਹਨ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਜਵਾਬ ਅਕਸਰ: ਤੁਸੀਂ ਉਹੀ ਪਾਸਵਰਡ ਕਈ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਵਰਤਦੇ ਹੋ।
ਇਹ ਕਿਉਂ ਕਾਮਯਾਬ ਹੁੰਦਾ ਹੈ
- ਲੋਕ ਇੱਕੋ ਪਾਸਵਰਡ/ਥੋੜ੍ਹਾ ਬਦਲਿਆ ਪਾਸਵਰਡ ਕਈ ਖਾਤਿਆਂ ਲਈ ਰੱਖਦੇ ਹਨ
- ਕਈ ਸੇਵਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਲੌਗਇਨ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸੀਮਾ ਅਤੇ ਅਸਧਾਰਣ ਗਤੀਵਿਧੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ
ਬਚਾਅ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਆਦਤ
- ਹਰ ਖਾਤੇ ਲਈ ਅਲੱਗ, ਯੂਨੀਕ ਪਾਸਵਰਡ
- ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਖਾਤਿਆਂ (ਈਮੇਲ, ਬੈਂਕਿੰਗ, ਕਲਾਊਡ) ‘ਤੇ 2FA
- ਜੇ ਕਿਸੇ ਖਾਤੇ ‘ਤੇ ਅਜੀਬ ਲੌਗਇਨ ਅਲਰਟ ਆਵੇ, ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਪਾਸਵਰਡ ਬਦਲੋ ਅਤੇ ਸੈਸ਼ਨ ਲੌਗਆਉਟ ਕਰੋ
ਬਰੂਟ ਫੋਰਸ ਅਤੇ ਡਿਕਸ਼ਨਰੀ ਹਮਲੇ
ਬਰੂਟ ਫੋਰਸ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ ਹਮਲਾਵਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸੰਭਾਵਿਤ ਕਾਂਬੀਨੇਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਅਜ਼ਮਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਡਿਕਸ਼ਨਰੀ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ ਆਮ ਸ਼ਬਦਾਂ, ਪੈਟਰਨਾਂ ਅਤੇ ਲੀਕ ਹੋਏ ਪਾਸਵਰਡਾਂ ਦੀ ਲਿਸਟ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕੰਪਿਊਟਰ ਕੋਰਸਾਂ ਪਾਸਵਰਡ ਕਿਵੇਂ ਤੋੜਦੇ ਹਨ ਦੇ ਤਕਨੀਕੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਤਰੀਕੇ “ਕਮਜ਼ੋਰ ਜਾਂ ਛੋਟੇ ਪਾਸਵਰਡਾਂ” ਲਈ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹਨ।
ਕਿਹੜੇ ਪਾਸਵਰਡ ਜਲਦੀ ਡਿੱਗਦੇ ਹਨ
- ਛੋਟੇ ਪਾਸਵਰਡ
- ਸਿਰਫ਼ ਡਿਕਸ਼ਨਰੀ ਸ਼ਬਦ ਜਾਂ ਨਾਮ + 123 ਵਰਗੇ ਪੈਟਰਨ
- ਇੱਕੋ ਹੀ ਅੱਖਰ/ਕੀਬੋਰਡ ਪੈਟਰਨ (ਜਿਵੇਂ ਲੜੀਵਾਰ)
ਬਚਾਅ: ਪਾਸਫਰੇਜ਼ ਸੋਚੋ, ਪੈਟਰਨ ਨਹੀਂ
ਹੇਠਾਂ ਇੱਕ ਸਧਾਰਣ ਤੁਲਨਾ ਹੈ (ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਸਮਝਾਉਣ ਲਈ ਹਨ):
| ਕਿਸਮ | ਉਦਾਹਰਨ | ਖ਼ਤਰਾ ਕਿਉਂ |
|---|---|---|
| ਕਮਜ਼ੋਰ ਪਾਸਵਰਡ | Name@123 | ਆਮ ਪੈਟਰਨ, ਅਨੁਮਾਨਯੋਗ |
| ਠੀਕ-ਠਾਕ | Random#Word7 | ਫਿਰ ਵੀ ਆਮ ਸ਼ਬਦ ਹੋ ਸਕਦਾ |
| ਵਧੀਆ ਪਾਸਫਰੇਜ਼ | ਲੰਮਾ-ਯਾਦਗਾਰ-ਪਰ-ਯੂਨੀਕ-ਵਾਕ | ਲੰਬਾਈ + ਵਿਲੱਖਣਤਾ |
ਸੁਝਾਅ: ਲੰਮਾ, ਯਾਦ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਪਰ ਦੂਜਿਆਂ ਲਈ ਅਨੁਮਾਨ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਪਾਸਫਰੇਜ਼ ਬਣਾਓ, ਅਤੇ ਹਰ ਸੇਵਾ ਲਈ ਵੱਖਰਾ ਰੱਖੋ।
ਕੀ-ਲੌਗਰ ਅਤੇ ਮਾਲਵੇਅਰ: ਟਾਈਪ ਕੀਤਾ ਸਭ ਕੁਝ ਕੈਪਚਰ
ਕੀ-ਲੌਗਰ ਜਾਂ ਹੋਰ ਮਾਲਵੇਅਰ ਤੁਹਾਡੇ ਡਿਵਾਈਸ ‘ਤੇ ਚੁੱਪਚਾਪ ਚੱਲ ਕੇ ਕੀਬੋਰਡ ਇਨਪੁੱਟ, ਕਲਿੱਪਬੋਰਡ ਜਾਂ ਬਰਾਊਜ਼ਰ ਡਾਟਾ ਕੈਪਚਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਭਾਵੇਂ ਤੁਹਾਡਾ ਪਾਸਵਰਡ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੈ, ਉਹ ਟਾਈਪ ਹੁੰਦੇ ਹੀ “ਚੋਰੀ” ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕੰਪਿਊਟਰ ਕੋਰਸਾਂ ਪਾਸਵਰਡ ਕਿਵੇਂ ਤੋੜਦੇ ਹਨ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਤਰੀਕਾ ਡਿਵਾਈਸ-ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਮਾਲਵੇਅਰ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕਿੱਥੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ
- ਅਣਜਾਣ ਅਟੈਚਮੈਂਟ/ਇੰਸਟਾਲਰ
- ਸ਼ੱਕੀ ਬਰਾਊਜ਼ਰ ਐਕਸਟੈਂਸ਼ਨ
- ਪਾਇਰੇਟਡ/ਟੈਂਪਰਡ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਅਤੇ “ਕ੍ਰੈਕ”
ਬਚਾਅ ਦੇ ਕਦਮ (ਡਿਵਾਈਸ-ਫਰਸਟ)
- ਓਐਸ ਅਤੇ ਬਰਾਊਜ਼ਰ ਅੱਪਡੇਟ ਨਿਯਮਤ ਰੱਖੋ
- ਐਕਸਟੈਂਸ਼ਨ ਘੱਟ ਰੱਖੋ; ਜਿਹੜੀਆਂ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ, ਹਟਾਓ
- ਪਾਸਵਰਡ ਟਾਈਪ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਣਜਾਣ ਪੌਪ-ਅੱਪ/ਰੀਡਾਇਰੈਕਟ ਵੇਖ ਕੇ ਰੁਕੋ
- ਸੰਭਵ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕੁੰਜੀ/ਐਪ-ਅਧਾਰਿਤ 2FA ਵਰਤੋ (SMS ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਘੱਟ ਕਰੋ)
ਪਾਸਵਰਡ ਰੀਸੈਟ/ਰੀਕਵਰੀ ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ
ਕਈ ਵਾਰ ਹਮਲਾਵਰ ਪਾਸਵਰਡ ਨੂੰ “ਕ੍ਰੈਕ” ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ—ਉਹ ਰੀਸੈਟ ਕਰਵਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਰੀਕਵਰੀ ਈਮੇਲ ਜਾਂ ਫ਼ੋਨ ਨੰਬਰ ਕਾਬੂ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਵੇ, ਜਾਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਵਾਲ ਬਹੁਤ ਆਸਾਨ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਖਾਤਾ ਹਥਿਆਉਣਾ ਸੌਖਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੰਪਿਊਟਰ ਕੋਰਸਾਂ ਪਾਸਵਰਡ ਕਿਵੇਂ ਤੋੜਦੇ ਹਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਰਸਤਾ “ਸਹਾਇਕ ਸਿਸਟਮ” ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਚੁੱਕਦਾ ਹੈ।
ਆਮ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ
- ਰੀਕਵਰੀ ਈਮੇਲ ਖੁਦ ਕਮਜ਼ੋਰ/ਬਿਨਾਂ 2FA ਦੇ
- ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਵਾਲ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਤੋਂ ਮਿਲ ਸਕਦੇ ਹਨ
- ਪੁਰਾਣੇ ਫ਼ੋਨ ਨੰਬਰ/ਈਮੇਲ ਅਪਡੇਟ ਨਾ ਕਰਨਾ
ਬਚਾਅ: “ਮੁੱਖ ਖਾਤਾ” ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰੋ
- ਈਮੇਲ ਖਾਤਾ (ਜੋ ਰੀਸੈਟ ਲਿੰਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ) ‘ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ, ਯੂਨੀਕ ਪਾਸਵਰਡ + 2FA
- ਰੀਕਵਰੀ ਵਿਕਲਪਾਂ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ: ਪੁਰਾਣੇ ਨੰਬਰ/ਈਮੇਲ ਹਟਾਓ
- ਜਿੱਥੇ ਸੰਭਵ ਹੋਵੇ, ਰੀਸੈਟ ਲਈ ਵਾਧੂ ਵੈਰੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਚਾਲੂ ਕਰੋ
ਅਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸਟੋਰੇਜ ਅਤੇ “ਸਾਂਝੇ” ਪਾਸਵਰਡ
ਪਾਸਵਰਡ ਕਈ ਵਾਰ ਟੁੱਟਦਾ ਨਹੀਂ—ਉਹ ਗਲਤ ਥਾਂ ਰੱਖਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ: ਨੋਟਸ ਐਪ, ਸਾਦੇ ਟੈਕਸਟ ਫਾਇਲ, ਚੈਟ, ਜਾਂ ਟੀਮ ਵਿੱਚ “ਇੱਕ ਹੀ ਪਾਸਵਰਡ”। ਐਸੇ ਵਿੱਚ ਜੇ ਡਿਵਾਈਸ, ਖਾਤਾ ਜਾਂ ਚੈਟ ਲੀਕ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਪਾਸਵਰਡ ਸਿੱਧਾ ਹੱਥ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੰਪਿਊਟਰ ਕੋਰਸਾਂ ਪਾਸਵਰਡ ਕਿਵੇਂ ਤੋੜਦੇ ਹਨ ਦੇ ਜਵਾਬ ਦਾ ਇਹ ਹਿੱਸਾ ਆਦਤਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੈ।
ਕਿੱਥੇ ਰੱਖਣਾ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੈ
- ਸਾਦੀ ਟੈਕਸਟ ਫਾਇਲਾਂ ਜਾਂ ਸਕ੍ਰੀਨਸ਼ੌਟ
- ਈਮੇਲ/ਚੈਟ ਵਿੱਚ “ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਵਾਰ ਲਈ” ਭੇਜੇ ਪਾਸਵਰਡ
- ਸਾਂਝੇ ਅਕਾਊਂਟ (ਕਿਸ ਨੇ ਕਦੋਂ ਵਰਤਿਆ—ਪਤਾ ਨਹੀਂ)
ਬਿਹਤਰ ਵਿਕਲਪ (ਘਰੇਲੂ ਅਤੇ ਟੀਮ ਦੋਵਾਂ ਲਈ)
- ਪਾਸਵਰਡ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਦੀ ਨੀਤੀ: ਯੂਨੀਕ ਪਾਸਵਰਡ, ਨਿਯਮਤ ਰੋਟੇਸ਼ਨ ਜਿੱਥੇ ਲੋੜ ਹੋਵੇ
- ਟੀਮ ਲਈ “ਪਰਸਨਲ ਲੌਗਇਨ + ਅਧਿਕਾਰ” ਮਾਡਲ: ਸਾਂਝੇ ਪਾਸਵਰਡਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾਓ
- ਜਿੱਥੇ ਸੰਭਵ ਹੋਵੇ, ਸਿੰਗਲ ਸਾਇਨ-ਆਨ ਅਤੇ 2FA ਨਾਲ ਐਕਸੈੱਸ ਕੰਟਰੋਲ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰੋ
ਤੇਜ਼ ਚੈਕਲਿਸਟ: ਅੱਜ ਹੀ ਕੀ ਬਦਲੋ
ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਕਾਰਵਾਈ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਚੈਕਲਿਸਟ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਸਰ ਵਾਲੇ ਕਦਮ ਪਹਿਲਾਂ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਕੰਪਿਊਟਰ ਕੋਰਸਾਂ ਪਾਸਵਰਡ ਕਿਵੇਂ ਤੋੜਦੇ ਹਨ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਤੁਹਾਡਾ ਟੀਚਾ ਦੋ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹਨ: (1) ਪਾਸਵਰਡ ਚੋਰੀ ਹੋਣ ਦੇ ਰਸਤੇ ਘਟਾਉਣਾ, (2) ਚੋਰੀ ਹੋ ਵੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਖਾਤਾ ਨਾ ਖੁਲੇ।
- [ ] ਹਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਖਾਤੇ ਲਈ ਯੂਨੀਕ ਪਾਸਵਰਡ/ਪਾਸਫਰੇਜ਼
- [ ] ਈਮੇਲ ਖਾਤੇ ‘ਤੇ 2FA (ਇਹ ਸਭ ਦਾ “ਰੀਸੈਟ ਗੇਟਵੇ” ਹੁੰਦਾ ਹੈ)
- [ ] ਪੁਰਾਣੇ ਡਿਵਾਈਸ/ਐਪ ਸੈਸ਼ਨ ਲੌਗਆਉਟ ਅਤੇ ਅਣਜਾਣ ਡਿਵਾਈਸ ਹਟਾਓ
- [ ] ਬਰਾਊਜ਼ਰ ਐਕਸਟੈਂਸ਼ਨ ਆਡਿਟ: ਜੋ ਲੋੜ ਨਹੀਂ, ਹਟਾਓ
- [ ] ਰੀਕਵਰੀ ਨੰਬਰ/ਈਮੇਲ ਅਪਡੇਟ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸੈਟਿੰਗਾਂ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ
ਸSS
ਫ਼ਿਸ਼ਿੰਗ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਆਸਾਨ ਨਿਯਮ ਕੀ ਹੈ?
ਫ਼ਿਸ਼ਿੰਗ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਆਸਾਨ ਨਿਯਮ ਹੈ: ਮੈਸੇਜ ਵਾਲੇ ਲਿੰਕ ‘ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰਨ ਦੀ ਥਾਂ ਖੁਦ ਬਰਾਊਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਦਾ ਪਤਾ ਟਾਈਪ ਕਰੋ ਜਾਂ ਐਪ ਖੋਲ੍ਹੋ। ਫਿਰ ਲੌਗਇਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਡੋਮੇਨ/ਐਡਰੈੱਸ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਵੇਖੋ।
ਜੇ ਮੈਂ 2FA ਲਗਾ ਲਵਾਂ ਤਾਂ ਕੀ ਪਾਸਵਰਡ ਤੋੜਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ?
2FA ਖਾਤੇ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਜਾਦੂਈ ਢਾਲ ਨਹੀਂ। ਫ਼ਿਸ਼ਿੰਗ ਪੰਨੇ ਕਈ ਵਾਰ OTP ਵੀ ਲੈ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਮਾਲਵੇਅਰ ਡਿਵਾਈਸ ‘ਤੇ ਟਾਈਪ ਕੀਤਾ ਡਾਟਾ ਚੋਰੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਯੂਨੀਕ ਪਾਸਵਰਡ + 2FA + ਡਿਵਾਈਸ ਸੁਰੱਖਿਆ ਇਕੱਠੇ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹਨ।
“ਕਰੇਡੈਂਸ਼ਲ ਸਟਫਿੰਗ” ਦਾ ਮਤਲਬ ਸਧਾਰਨ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀ ਹੈ?
ਕਰੇਡੈਂਸ਼ਲ ਸਟਫਿੰਗ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ: ਕਿਤੇ ਹੋਈ ਲੀਕ ਤੋਂ ਮਿਲੇ ਪੁਰਾਣੇ ਯੂਜ਼ਰਨੇਮ/ਪਾਸਵਰਡ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਾਈਟਾਂ ‘ਤੇ ਅਜ਼ਮਾਉਣਾ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਇੱਕੋ ਪਾਸਵਰਡ ਕਈ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਵਰਤਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਲੀਕ ਕਈ ਖਾਤਿਆਂ ਲਈ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੋਲ੍ਹ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਮੇਰੇ ਖਾਤੇ ‘ਚ ਸ਼ੱਕੀ ਲੌਗਇਨ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਖਾਤੇ ਦਾ ਪਾਸਵਰਡ ਤੁਰੰਤ ਬਦਲੋ ਅਤੇ “ਸਭ ਡਿਵਾਈਸਾਂ ਤੋਂ ਲੌਗਆਉਟ” (ਜੇ ਵਿਕਲਪ ਹੋਵੇ) ਕਰੋ। ਫਿਰ 2FA ਚਾਲੂ ਕਰੋ, ਰੀਕਵਰੀ ਈਮੇਲ/ਨੰਬਰ ਚੈੱਕ ਕਰੋ, ਅਤੇ ਅਣਜਾਣ ਐਪ/ਡਿਵਾਈਸ ਐਕਸੈੱਸ ਹਟਾਓ। ਜੇ ਇਹ ਈਮੇਲ ਖਾਤਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਤਰਜੀਹ ਦਿਓ।
ਨਤੀਜਾ + CTA
ਕੰਪਿਊਟਰ ਕੋਰਸਾਂ ਪਾਸਵਰਡ ਕਿਵੇਂ ਤੋੜਦੇ ਹਨ ਦਾ ਅਸਲ ਸਾਰ ਇਹ ਹੈ: ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕੜੀ ਲੱਭਦੇ ਹਨ—ਲਿੰਕ ‘ਤੇ ਕਲਿੱਕ, ਪਾਸਵਰਡ ਦੀ ਦੁਹਰਾਈ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਰੀਸੈਟ, ਜਾਂ ਅਸੁਰੱਖਿਅਤ ਡਿਵਾਈਸ। ਅੱਜ ਹੀ ਆਪਣੇ ਮੁੱਖ ਈਮੇਲ ਅਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਖਾਤਿਆਂ ‘ਤੇ ਯੂਨੀਕ ਪਾਸਫਰੇਜ਼ ਅਤੇ 2FA ਲਗਾਓ, ਅਤੇ ਰੀਕਵਰੀ ਸੈਟਿੰਗਾਂ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰੋ—ਇਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼, ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੈ।
